NIS2 i ustawa o KSC w branży

NIS2 w ochronie zdrowia — wymogi KSC dla szpitali i klinik

Sektor ochrony zdrowia znajduje się w załączniku nr 1 do znowelizowanej ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. 2026 poz. 252). Szpitale, zakłady lecznicze i wybrane laboratoria referencyjne podlegają wyższym wymogom zarządzania ryzykiem, ochronie systemów medycznych HIS, RIS i PACS oraz rygorystycznym terminom zgłaszania incydentów do CSIRT.

Przygotował: Ireneusz Kozera, audytor wiodący ISO · Opublikowano:

Jak przebiega wdrożenie

Kiedy szpital lub podmiot leczniczy uzyskuje status podmiotu kluczowego albo ważnego

Zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa sektor ochrony zdrowia należy do kategorii o podwyższonej wrażliwości. Średnie przedsiębiorstwa prowadzące podmiot leczniczy wchodzą co do zasady w reżim podmiotu ważnego, natomiast duże szpitale i zespoły opieki zdrowotnej uzyskują status podmiotu kluczowego — z pełnym nadzorem planowym oraz wyższymi sankcjami administracyjnymi.

Samo posiadanie dokumentacji RODO lub systemu jakości ISO 9001 nie wyczerpuje norm cyberbezpieczeństwa narzucanych przez art. 8 ustawy o KSC. Kierownictwo placówki medycznej odpowiada bezpośrednio za zatwierdzanie środków zarządzania ryzykiem, zapewnienie finansowania oraz odbycie corocznego szkolenia z cyberbezpieczeństwa (art. 8c–8e ustawy).

Specyficzne obszary ryzyka wdrożenia NIS2 w ochronie zdrowia
Obszar szpitalnyTypowe zagrożenie operacyjneWymagany środek kontroli KSC / NIS2
Systemy HIS, EDM i PACSZaszyfrowanie bazy pacjentów i wstrzymanie przyjęć planowychIzolowane kopie zapasowe offline/WORM i regularne próby odtworzenia RTO
Aparatura diagnostyczna IoMT w sieciPrzestarzałe systemy operacyjne tomografów lub rezonansów bez poprawekWydzielone sieci VLAN, kontrola dostępu NAC oraz ścisła izolacja zdalnego serwisu
Zdalny dostęp dostawców sprzętuWspółdzielone lub niemonitorowane połączenia VPN firm serwisującychUwierzytelnianie wieloskładnikowe MFA, sesje na żądanie i logowanie czynności
Poczta personelu i izba przyjęćPhishing przejmujący poświadczenia do rejestracji lub e-skierowańSzkolenia antyphishingowe, zasada najmniejszych uprawnień oraz procedury awaryjne papierowe

Ciągłość opieki nad pacjentem i rejestracja w S46 do 3 kwietnia 2027 r.

Wdrożenie NIS2 w ochronie zdrowia nie może kończyć się na politykach biurowych. Zespół techniczny wraz z naczelną pielęgniarką oraz kierownictwem oddziałów musi dysponować przetestowanymi obejściami na wypadek awarii systemów elektronicznych — tak, aby izba przyjęć, blok operacyjny i apteka szpitalna potrafiły funkcjonować w trybie przejściowym bez utraty danych o podanych lekach i wynikach badań.

Podmioty istniejące w dniu wejścia nowelizacji ustawy o KSC muszą złożyć wniosek o wpis do wykazu podmiotów kluczowych i ważnych poprzez system teleinformatyczny S46 do 3 kwietnia 2027 r. W tym samym czasie warto wyznaczyć pełnomocników do raportowania incydentów poważnych w progach 24 godzin (wczesne ostrzeżenie) i 72 godzin (zgłoszenie główne), ponieważ w podmiotach medycznych naruszenie dostępności HIS często łączy się z obowiązkiem oceny naruszenia ochrony danych osobowych kategorii szczególnej (art. 9 i art. 33 RODO) pod kątem Prezesa UODO.

Istotnym filarem audytu gotowości szpitala lub sieci klinik jest nadzór nad zewnętrznymi dostawcami oprogramowania gabinetowego, teleradiologii, laboratoriów podwykonawczych oraz firm serwisujących aparaturę obrazową i laboratoryjną. Umowy utrzymaniowe SLA powinny precyzować maksymalny czas reakcji na podatności krytyczne, zasady bezpiecznego zdalnego dostępu administracyjnego rejestrowanego w dziennikach zdarzeń, zakaz wynoszenia niezaszyfrowanych baz diagnostycznych oraz niezwłoczne powiadamianie szpitala o incydentach bezpieczeństwa po stronie podwykonawcy. Uporządkowanie tych klauzul wraz z okresowym testem odtwarzania systemów klinicznych z kopii offline stanowi bezpośredni dowód należytej staranności kierownictwa podmiotu leczniczego podczas kontroli organu właściwego do spraw ochrony zdrowia.

Równolegle integrujemy procedurę obsługi incydentów poważnych zgłaszanych do właściwego CSIRT (wczesne ostrzeżenie do 24 godzin i powiadomienie pełne do 72 godzin w systemie S46) z obowiązkową oceną naruszenia ochrony danych osobowych pacjentów według art. 33 i art. 34 RODO, aby dyrekcja szpitala, dział IT oraz Inspektor Ochrony Danych działali w sytuacji kryzysowej według jednego spójnego scenariusza.

Etapy wdrożenia KSC i NIS2 w podmiocie leczniczym

  1. Ustalenie statusu (kluczowy albo ważny) z weryfikacją powiązań organu założycielskiego oraz przygotowanie wpisu S46.
  2. Inwentaryzacja systemów HIS/RIS/PACS, sieci szpitalnej oraz urządzeń medycznych podłączonych do sieci (IoMT).
  3. Analiza ryzyka ciągłości leczenia i wdrożenie segmentacji VLAN, kopii niezmiennych, MFA oraz nadzoru nad serwisem zewnętrznym.
  4. Wdrożenie procedury zgłaszania incydentów 24h/72h, test procedur papierowo-awaryjnych na oddziałach i szkolenie kierownictwa.

Podaj liczbę pracowników, posiadane systemy HIS/PACS oraz obecne certyfikaty — przygotujemy plan dostosowania do KSC.

Ilustracja: audytor z podkładką
Autor

Ireneusz Kozera

Audytor wiodący ISO, doradca ds. jakości i certyfikacji. Od 2008 roku wdraża i audytuje systemy zarządzania w obszarze: bezpieczeństwo informacji.

Najczęstsze pytania o NIS2 w ochronie zdrowia

Czy mała prywatna przychodnia ze statusem mikroprzedsiębiorcy podlega NIS2 w ochronie zdrowia?

Co do zasady progi ustawy o KSC dotyczą średnich i dużych podmiotów z załącznika nr 1. Mniejsza przychodnia może jednak zostać objęta wymogami kontraktowymi, gdy działa jako podmiot krytyczny albo kluczowy dostawca sieci większych szpitali.

Jak zabezpieczyć stare urządzenia medyczne, których nie można zaktualizować łatkami systemu?

Aparaturę diagnostyczną z zamkniętym oprogramowaniem umieszcza się w odseparowanym segmencie sieci bez bezpośredniego dostępu do Internetu i z ograniczoną komunikacją wyłącznie do dedykowanego serwera PACS lub stacji lekarskiej.

Kto odpowiada za coroczne szkolenie cyberbezpieczeństwa w szpitalu?

Art. 8e ustawy o KSC nakłada obowiązek corocznego odbycia szkolenia bezpośrednio na kierownika podmiotu (dyrektora lub zarząd spółki medycznej), a niezależnie od tego podmiot szkoli cały personel zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2.

Stan prawny na Opis przepisów ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Źródła

Powiązane strony

Inne wdrożenia branżowe