Certyfikat GMP+ w transporcie pasz - wdrożenie u przewoźnika
Przewoźnik, który wozi pasze lub surowce paszowe dla firm działających w systemie GMP+, zwykle potrzebuje własnego certyfikatu GMP+ FSA w zakresie transportu. Wymagania dla przewozu pasz opisuje dziś dokument TS1.9 Transport activities, a nie dawny standard B4, o który wciąż pytają zleceniodawcy. Poniżej: jak ustalić zakres certyfikatu, jak prowadzić rejestr ładunków poprzedzających według bazy IDTF i na co audytor patrzy u przewoźnika.
Przygotował: Ireneusz Kozera, audytor wiodący ISO · Opublikowano:
Czy przewoźnik pasz musi mieć certyfikat GMP+?
Żaden przepis nie nakazuje przewoźnikowi certyfikacji GMP+, bo to dobrowolny system branży paszowej. Wymaga jej rynek. Firma z certyfikatem GMP+ FSA odpowiada za to, że usługi, z których korzysta, w tym przewóz pasz, nie zagrażają bezpieczeństwu paszy. Najprostszy sposób, żeby to wykazać, to zlecić przewóz firmie, która sama ma certyfikat w zakresie transportu. Dlatego certyfikat GMP+ w transporcie bywa warunkiem zleceń od producentów i handlowców pasz działających w tym systemie.
Status i zakres certyfikatu każdej firmy widać w publicznej bazie firm certyfikowanych na stronie GMP+ International. Tam zleceniodawca sprawdza przewoźnika przed zleceniem, więc warto pilnować także własnego wpisu: zakres, który nie obejmuje faktycznie wykonywanych przewozów, odcina od zleceń tak samo jak brak certyfikatu.
Który zakres GMP+ wybrać: transport drogowy, organizacja przewozów, żegluga, magazyn
Certyfikat obejmuje wyłącznie działalność wpisaną w jego zakres. Zakres ustala się więc od pytań o to, co firma robi naprawdę: czy wozi paszę własnym taborem, czy tylko organizuje przewozy wykonywane przez innych, jakimi środkami transportu pracuje i czy pasza jest u niej przechowywana lub przeładowywana. Certyfikat na jedną z tych działalności nie pokrywa pozostałych.
Dokument TS1.9 Transport activities obejmuje zlecanie i organizowanie przewozu pasz oraz sam przewóz drogą, koleją i statkiem morskim, więc dotyczy także spedytora bez własnego taboru. Żeglugę śródlądową i short sea opisuje osobny dokument TS3.3. Firma, która magazynuje lub przeładowuje pasze, ustala zakres osobno, na podstawie aktualnej listy dokumentów modułu GMP+ FSA publikowanej przez GMP+ International.
| Rodzaj przewozu | Dokument GMP+ | Co trzeba znać przed załadunkiem paszy |
|---|---|---|
| Transport drogowy | TS1.9 Transport activities | Trzy poprzednie ładunki danej przestrzeni ładunkowej i wykonane po nich reżimy czyszczenia |
| Transport kolejowy | TS1.9 Transport activities | Co najmniej ostatni ładunek poprzedzający i ostatnie czyszczenie |
| Żegluga śródlądowa i short sea | TS3.3 Inland waterway transport and short sea shipping of feed | Trzy poprzednie ładunki i ostatnie czyszczenie; dopuszczalne ładunki według listy z załącznika 1 do TS3.3 |
Dawne oznaczenie B4
Oznaczenie „GMP+ B4" wciąż pojawia się w zapytaniach i umowach, także w pytaniach o cenę certyfikatu B4. Po przebudowie schematu GMP+ FC scheme wymagania dawnego standardu B4 Transport przeniesiono do dokumentu R1.0 i specyfikacji technicznych TS1.x, a przewóz pasz opisuje TS1.9 Transport activities. W rozmowie ze zleceniodawcą warto więc odnosić się do aktualnej nazwy dokumentu i do zakresu wpisanego w certyfikat.
Ładunki poprzedzające i reżimy czyszczenia w IDTF
Ładunek poprzedzający to towar przewożony w tej samej przestrzeni ładunkowej przed paszą. Jego pozostałość może trafić do paszy, z paszą do zwierząt, a dalej do łańcucha żywnościowego. Dlatego TS1.9 nie pozwala przewozić paszy po dowolnym ładunku.
Jak czytać bazę IDTF
IDTF (International Database for Transport of Feed) to baza produktów, które mogą poprzedzać przewóz paszy. Według TS1.9 w transporcie drogowym i kolejowym ładunkiem poprzedzającym może być wyłącznie produkt wpisany do IDTF z przypisanym reżimem czyszczenia A, B, C albo D. Reżim mówi, jak dokładnie trzeba wyczyścić przestrzeń ładunkową, zanim trafi do niej pasza. Produktu spoza bazy nie wolno przewozić bezpośrednio przed paszą, więc dyspozytor sprawdza historię naczepy przed przyjęciem zlecenia, a nie po załadunku.
Rejestr ładunków poprzedzających
Przy przewozie pasz luzem TS1.9 wymaga karty przejazdu (journey sheet) dla przestrzeni ładunkowej. Wpisuje się w niej przewożone ładunki, najlepiej z numerem IDTF, i czyszczenie wykonane po każdym z nich. Rejestr trzech poprzednich ładunków tej przestrzeni, razem z reżimami czyszczenia, ma datę i podpis firmy odpowiedzialnej za przewóz paszy.
Rejestr dotyczy przestrzeni ładunkowej, a nie ciągnika. Przy pracy na wymiennych naczepach historia idzie więc za naczepą i musi być dostępna dla każdego kierowcy, który ją podejmuje. W transporcie kolejowym wymagania są węższe: znany musi być co najmniej ostatni ładunek poprzedzający i ostatnie czyszczenie.
Myjnie i potwierdzenia czyszczenia
Skoro reżim czyszczenia jest wymaganiem, przewoźnik musi umieć wykazać, że go wykonał. Zapis czyszczenia warto prowadzić tak, żeby wskazywał przestrzeń ładunkową, ładunek poprzedzający, wymagany reżim, datę i wykonawcę. Gdy czyści myjnia zewnętrzna, przewoźnik potrzebuje od niej potwierdzenia wykonanego reżimu, bo to on odpowiada przed zleceniodawcą za stan przestrzeni ładunkowej.
Co sprawdza audytor u przewoźnika
Audyt w firmie transportowej różni się od audytu w zakładzie, bo flota jest w trasie. Audytor ocenia system na próbce: dokumentację, zapisy z wybranych kursów, pojazdy dostępne w bazie oraz rozmowy z kierowcami i dyspozytorami. W przewozie pasz naturalnym punktem kontroli jest rejestr ładunków poprzedzających: czy ładunki mają odpowiednik w IDTF, czy wykonano przypisany reżim czyszczenia i czy zapis ma datę i podpis.
Certyfikat wydaje niezależna jednostka certyfikująca. Moja rola to przygotowanie firmy do jej audytu: ustalenie zakresu, dokumentacja, szkolenie zespołu i audyt wewnętrzny przed wizytą audytora.
Ile kosztuje certyfikat GMP+ dla transportu
Na koszt składa się przygotowanie firmy do certyfikacji i audyt jednostki certyfikującej. Wysokość obu części zależy przede wszystkim od liczby pojazdów i przestrzeni ładunkowych, liczby baz oraz zakresu certyfikatu. Wycenę przygotowuję po poznaniu floty i rodzajów wykonywanych przewozów.
Jak wygląda wdrożenie GMP+ w firmie transportowej
- Inwentaryzacja taboru, przestrzeni ładunkowych i baz oraz wybór zakresu certyfikacji.
- Analiza zagrożeń dla przewozu pasz, z uwzględnieniem ładunków poprzedzających.
- Procedury czyszczenia powiązane z reżimami z bazy IDTF i nadzór nad myjniami zewnętrznymi.
- Karta przejazdu i rejestr ładunków poprzedzających prowadzone dla każdej przestrzeni ładunkowej.
- Szkolenie kierowców i dyspozytorów, postępowanie z niezgodnościami i audyt wewnętrzny.
Podaj liczbę pojazdów, bazy i kraje odbiorców - odpowiem z kosztem i harmonogramem.
Ireneusz Kozera
Audytor wiodący ISO, doradca ds. jakości i certyfikacji. Od 2008 roku wdraża i audytuje systemy zarządzania w obszarze: żywność & pasze.
Najczęstsze pytania o certyfikat GMP+ w transporcie
Czy pasza może jechać po ładunku spoza bazy IDTF?
Nie w transporcie drogowym i kolejowym. TS1.9 dopuszcza jako ładunek poprzedzający wyłącznie produkty wpisane do IDTF z reżimem czyszczenia A, B, C albo D.
Ile poprzednich ładunków trzeba rejestrować?
W transporcie drogowym trzy poprzednie ładunki każdej przestrzeni ładunkowej, z reżimami czyszczenia, datą i podpisem. W transporcie kolejowym co najmniej ostatni ładunek poprzedzający i ostatnie czyszczenie.
Ile trwa wdrożenie GMP+ u przewoźnika?
Zależy od wielkości floty i od tego, jakie zapisy firma już prowadzi. Procedury można przygotować stosunkowo szybko. Więcej czasu wymaga doprowadzenie do tego, żeby rejestry ładunków powstawały na bieżąco, oraz zebranie zapisów, na podstawie których audytor oceni działanie systemu.
Jak sprawdzić, czy przewoźnik ma certyfikat GMP+?
W publicznej bazie firm certyfikowanych na stronie GMP+ International. Wpis pokazuje status i zakres certyfikatu, więc z tej samej bazy korzysta zleceniodawca, który sprawdza przewoźnika przed zleceniem.
Źródła
- GMP+ International: TS1.9 Transport activities - strona dokumentu (dostęp: )
- GMP+ TS1.9 Transport activities, wersja z 3.03.2025 (PDF): ładunki poprzedzające z IDTF z reżimem A-D, karta przejazdu, trzy poprzednie ładunki, odesłanie do TS3.3 (dostęp: )
- GMP+ International: MI5.4 - wymaganie wobec dostawcy usługi transportu (GMP+ B4 Transport / TS1.9 Transport activities) (dostęp: )