Ocena ryzyka zawodowego kierowca - karta stanowiskowa i wzór
Praca kierowcy w transporcie drogowym lub dystrybucji lokalnej odbywa się w warunkach stale zmieniającej się pogody, natężenia ruchu oraz presji okien czasowych na załadunkach. Sporządzając ocenę ryzyka zawodowego kierowcy, pracodawca musi połączyć typowe zagrożenia drogowe i wibracyjne kabiny z etapami manewrowania na placu manewrowym i prac przy zabezpieczaniu ładunków.
Przygotował: Ireneusz Kozera, audytor wiodący ISO Stan prawny na: Następny przegląd: Licencja CC BY 4.0
Specyfika zagrożeń poza kabiną: rampa, pasy mocujące i pobocze drogi
Statystyka urazów w branży TSL pokazuje, że do znacznej części ciężkich wypadków nie dochodzi wyłącznie na trasie, lecz na postoju: przy poślizgnięciu na zaśnieżonym stopniu kabiny, otwieraniu zamarzniętej plandeki naczepy, uderzeniu niezabezpieczoną paletą po zwolnieniu burty albo podczas zeskakiwania z paki zamiast schodzenia trzypunktowym chwytem.
Dlatego rzetelna ocena ryzyka zawodowego kierowca powinna wyraźnie rozdzielać dwa tryby pracy: prowadzenie pojazdu na drogach publicznych (widoczność, zmęczenie nocne, mikrosen, agresja innych uczestników ruchu) oraz czynności około-transportowe (kontrola ciśnienia ogumienia, mocowanie towaru pasami z atestem EN 12195-1, podkładanie klinów pod koła przy doku rozładunkowym).
Struktura karty oceny ryzyka dla stanowiska kierowcy kat. B, C lub C+E
To szablon struktury. Treść musi opisywać Twoją firmę, nie zakład wzorcowy.
| Nr | Pole | Co wpisać | Podstawa |
|---|---|---|---|
| 1 | Charakterystyka przewozów i kategoria pojazdów | Rodzaj taboru (furgon do 3,5 t, solówka, zestaw z naczepą), zasięg tras (krajowe/międzynarodowe), ewentualne towary ADR. | § 39a ust. 3 pkt 1 rozporządzenia ogólnego BHP |
| 2 | Narzędzia, osprzęt mocujący i wyposażenie awaryjne | Pasy transportowe, narożniki, drążki rozporowe, ręczny wózek paletowy na windzie, kliny pod koła, gaśnica, kamizelka. | § 39a ust. 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia ogólnego BHP |
| 3 | Wykonywane operacje załadunkowe i przewozowe | Kontrola stanu pojazdu przed wyjazdem, prowadzenie auta, podjazd pod rampę, otwieranie burt, udział lub nadzór przy rozładunku. | ustawa z 16.04.2004 r. o czasie pracy kierowców |
| 4 | Zagrożenia komunikacyjne, ruchowe i upadek z kabiny | Kolizje drogowe, potrącenie na placu manewrowym klienta, ześlizgnięcie ze stopni wejściowych lub platformy windy. | rozporządzenie (WE) 561/2006 i § 39a ust. 1 pkt 1 BHP |
| 5 | Drgania ogólne, hałas i gwałtowne zmiany mikroklimatu | Odniesienie ekspozycji na drgania mechaniczne do wyników pomiarów stanowiskowych lub parametrów fotela amortyzowanego oraz upałów/mrozów. | rozporządzenie ws. NDS i NDN czynników szkodliwych |
| 6 | Czynniki stresogenne, nocna praca i agresja drogowa | Presja punktualności awizacji magazynów, długotrwała praca w samotności, kontakt z agresywnymi uczestnikami ruchu. | art. 207 § 2 Kodeksu pracy |
| 7 | Wynik oceny ryzyka (Risk Score lub PN-N-18002) i terminy | Wartość punktowa lub słowna ryzyka przed i po wdrożeniu środków oraz harmonogram szkoleń okresowych kierowcy zawodowego. | § 39a ust. 3 pkt 2 rozporządzenia ogólnego BHP |
| 8 | Skład oceniający, data aktualizacji i podpisy kierowców | Wskazanie osób przygotowujących ocenę, daty przeglądu oraz rejestru potwierdzeń zapoznania przed pierwszą trasą. | art. 226 pkt 2 Kodeksu pracy |
Przykład wypełnienia: kierowca zestawu ciężarowego w dystrybucji krajowej
Przykład sp. z o.o. realizuje przewozy paletowe między centrami logistycznymi taborem powyżej 12 t z użyciem wind załadowczych oraz ramp dokowych.
| Pole | Przykład wypełnienia |
|---|---|
| 1. Charakterystyka przewozów i kategoria pojazdów | Kierowca samochodu ciężarowego pow. 12 t (zestaw ciągnik + plandeka) na trasach krajowych, bez przewozów ADR, Przykład sp. z o.o. |
| 2. Narzędzia, osprzęt mocujący i wyposażenie awaryjne | 16 atestowanych pasów transportowych, maty cierne, 2 kliny, paleciak z hamulcem na windzie załadowczej, zestaw pierwszej pomocy DIN 13164 |
| 3. Wykonywane operacje załadunkowe i przewozowe | Codzienna obsługa codzienna przed trasą, jazda po drogach ekspresowych, spinanie ładunków na platformie, obsługa tachografu cyfrowego |
| 4. Zagrożenia komunikacyjne, ruchowe i upadek z kabiny | Kolizja w ruchu drogowym; upadek przy wysiadaniu z szoferki na oblodzonym parkingu -> zasada schodzenia tyłem do kierunku ruchu z chwytem obu poręczy |
| 5. Drgania ogólne, hałas i gwałtowne zmiany mikroklimatu | Drgania ogólne kabiny w granicach poniżej 0,5 wartości NDN przy sprawnym zawieszeniu pneumatycznym fotela kierowcy |
| 6. Czynniki stresogenne, nocna praca i agresja drogowa | Ryzyko znużenia na trasach nocnych i napięcie awizacyjne -> dyspozytor uwzględnia zapas czasowy na pauzy oraz unika kontaktu w godzinach snu dobowego |
| 7. Wynik oceny ryzyka (Risk Score lub PN-N-18002) i terminy | Ryzyko kolizji ocenione jako średnie (R=80 w skali Risk Score) - redukowane szkoleniem z jazdy defensywnej oraz terminową wymianą opon sezonowych |
| 8. Skład oceniający, data aktualizacji i podpisy kierowców | Ocenił: Zespół BHP + kierownik transportu 16.11.2026; zapoznanie kierowcy potwierdzone przed dopuszczeniem do kierowania taborem |
Czas prowadzenia pojazdu, drgania mechaniczne i gotowość na awarię trasy
Przeciążenie wynikające z nieregularnych godzin wyruszenia w trasę, jazdy w porze nocnej i przestojów na granicach reguluje ustawa o czasie pracy kierowców (t.j. Dz.U. 2026 poz. 477) oraz rozporządzenie (WE) nr 561/2006. Przekraczanie norm czasu prowadzenia pojazdu drastycznie podnosi prawdopodobieństwo kolizji, dlatego w karcie BHP środkiem organizacyjnym jest automatyczny odczyt danych z tachografów cyfrowych oraz planowanie buforów na objazdy.
Kierowcy na długich dystansach podlegają też długotrwałej ekspozycji na drgania ogólne całego ciała przenoszone przez fotel i kolumnę kierowniczą oraz hałas drogowy. W karcie określa się przeglądy pneumatycznego zawieszenia siedzeń, stosowanie klimatyzacji kabinowej oraz obowiązkowy zestaw ratunkowy (kamizelka wysokiej widzialności EN ISO 20471, rękawice ochronne, latarka czołowa i trójkąt ostrzegawczy przed opuszczeniem kabiny na drodze ekspresowej).
| Obszar czynności kierowcy | Kluczowe zagrożenie | Zastosowana ochrona i norma |
|---|---|---|
| Wejście do kabiny i na naczepę | Upadek z wysokości ok. 1,5 m, oblodzone stopnie | Obuwie antypoślizgowe S3 SRC, chusteczki/szczotka do stopni, chwyt 3-punktowy |
| Sztauowanie i spinanie ładunku | Przesunięcie palety, uraz od napiętego pasa | Pasy z etykietą EN 12195-1, maty antypoślizgowe, kask i rękawice podczas załadunku |
| Wielogodzinna jazda nocą lub zimą | Zmęczenie, spadek refleksu, gołoledź | Kontrola tachografu wg Dz.U. 2026 poz. 477, zakaz jazdy z usterką ABS/oświetlenia |
| Awaria pojazdu na pasie awaryjnym | Potrącenie przez przejeżdżające pojazdy | Kamizelka EN ISO 20471 zakładana jeszcze w kabinie, latarka sygnalizacyjna i trójkąt |
Czego unikać przy wypełnianiu wzoru
Wpisanie do karty wyłącznie zagrożenia „wypadek komunikacyjny” z pominięciem ramp i mocowania towaru
- Skutek
- Pominięto najczęstsze zdarzenia urazowe kierowców przy odpinaniu plandek, naciąganiu pasów oraz poślizgnięciach przy rozładunku.
- Jak uniknąć
- Rozpisz oddzielnie prowadzenie pojazdu, obsługę windy/rampy oraz czynności przy ładunku z odniesieniem do obuwia S3 i rękawic.
- Podstawa
- § 39a ust. 1 i 3 rozporządzenia ogólnego BHP
Brak oceny pracy ręcznej przy dostarczaniu towaru wózkiem paletowym przez kierowców aut z windą
- Skutek
- Przeciążenia kręgosłupa przy wyciąganiu palet powyżej dopuszczalnych mas na pochyłościach chodników pozostają poza kontrolą.
- Jak uniknąć
- Dodaj pozycję ręcznego przemieszczania paleciakiem wraz z limitem masy zestawu na nierównym terenie i wózkami z napędem.
- Podstawa
- rozporządzenie MPiPS ws. ręcznych prac transportowych
Nieuwzględnienie naruszeń norm odpoczynku nocnego jako czynnika organizacyjnego wypadku
- Skutek
- Karta traktuje zmęczenie kierowcy jako problem prywatny, zamiast wykazać systemowe środki po stronie dyspozytora i planisty tras.
- Jak uniknąć
- Powiąż ocenę stresu i senności z procedurą planowania okien dostaw zgodną z ustawą o czasie pracy kierowców.
- Podstawa
- art. 11–14 ustawy o czasie pracy kierowców (Dz.U. 2026 poz. 477)
Zaniedbanie weryfikacji ważności badań psychotechnicznych oraz orzeczeń lekarskich kierowcy
- Skutek
- Dopuszczenie do jazdy osoby z utraconymi uprawnieniami zdrowotnymi stanowi poważne naruszenie po wypadku komunikacyjnym.
- Jak uniknąć
- Wpisz do karty jako stały środek kontroli automatyczne alerty kalendarza dla badań z art. 39j i 39k ustawy o transporcie drogowym.
- Podstawa
- art. 229 Kodeksu pracy w zw. z ustawą o transporcie drogowym
Brak wskazania zasad bezpiecznego postoju i ewakuacji przy kolizji lub przebiciu opony na autostradzie
- Skutek
- Kierowca podejmuje próbę naprawy od strony pasa ruchu bez kamizelki i bez wyjścia poza barierę energochłonną.
- Jak uniknąć
- Umieść w karcie wymóg zakładania kamizelki jeszcze przed otwarciem drzwi i oczekiwania na pomoc drogową za barierą.
- Podstawa
- art. 226 pkt 1 Kodeksu pracy
Kiedy wzór nie wystarczy
- firma transportowa wdraża w tym samym czasie procedury bezpieczeństwa łańcucha dostaw (IFS Logistics, TAPA lub ISO 28000 / ISO 45001)
- kierowcy przewożą ładunki ponadgabarytowe, płynne w cysternach lub towary niebezpieczne ADR wymagające dedykowanej analizy
- w zakładzie doszło do zdarzenia na placu manewrowym i konieczne jest ujednolicenie zasad ruchu pieszego i kołowego
- flota korzysta z kierowców spoza Polski i dokumentacja wymaga jasnych, jednojęzycznych kart lub instrukcji wizualnych
Najczęstsze pytania
Czy kierowca samochodu osobowego lub handlowiec kat. B również wymaga karty ryzyka kierowcy?
Tak. Jeśli kierowanie autem służbowym jest stałym elementem obowiązków (np. przedstawiciel handlowy, serwisant terenowy), karta stanowiskowa musi obejmować ruch drogowy, okresowe badania okulistyczne oraz wyposażenie apteczki i kamizelki.
Jaka metoda lepiej opisuje ryzyko kierowcy: PN-N-18002 czy Risk Score?
Przy kierowcach wykonujących mieszane zadania (jazda, spinanie ładunku, praca w deszczu, pobyt u różnych klientów) szczególnie dobrze sprawdza się Risk Score, ponieważ parametr Ekspozycji (E) pozwala oddzielić częstą jazdę w ruchu miejskim od rzadszej awaryjnej wymiany koła.
Czy kierowca na umowie B2B wykonujący wyłączny przewóz na rzecz zleceniodawcy potrzebuje oceny ryzyka?
Art. 304 Kodeksu pracy zobowiązuje przedsiębiorcę do zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy także osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w miejscu wyznaczonym przez firmę, więc zakres informacji o zagrożeniach na placu i podczas załadunku warto mieć udokumentowany.
Źródła
- Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245 (art. 226) (odczyt: )
- Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, tekst jednolity Dz.U. 2003 poz. 1650 (odczyt: )
- Ustawa z 16.04.2004 r. o czasie pracy kierowców, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 477 (odczyt: )
- Centralny Instytut Ochrony Pracy (CIOP-PIB) - ergonomia i bezpieczeństwo stanowiskowe (odczyt: )