FSC i PEFC a rozporządzenie EUDR - dlaczego certyfikat łańcucha dostaw (CoC) nie zastępuje oświadczenia należytej staranności DDS?
Ostatnia aktualizacja: 17 listopada 2026 r.
Data publikacji: 17 listopada 2026 r.
Opracował: Ireneusz Kozera, audytor wiodący ISO.
Stan prawny na: 17 listopada 2026 r. Artykuł analizuje relację dobrowolnych systemów certyfikacji FSC i PEFC do obowiązków rozporządzenia (UE) 2023/1115 (EUDR) po zmianach z rozporządzenia (UE) 2025/2650; nie stanowi porady prawnej.
Spis treści
- Najgroźniejszy mit w branży drzewnej, meblarskiej i papierniczej: „Mamy certyfikat FSC / PEFC, więc EUDR nas nie dotyczy”
- Tabela porównawcza: Certyfikacja FSC / PEFC Chain of Custody vs rozporządzenie EUDR
- Trzy powody prawne, dla których sam certyfikat FSC lub PEFC nie wystarcza na kontroli EUDR
- Jak mądrze wykorzystać posiadany system FSC / PEFC i ISO 9001 / 14001 przy wdrażaniu EUDR (art. 10 ust. 2 lit. n)?
- Najczęstsze pytania
- Źródła
Najgroźniejszy mit w branży drzewnej, meblarskiej i papierniczej: „Mamy certyfikat FSC / PEFC, więc EUDR nas nie dotyczy”
Polska należy do europejskiej czołówki eksporterów mebli, stolarki okienno-drzwiowej, opakowań kartonowych, palet i wyrobów papierniczych (szczególnie w zagłębiach meblarskich opisanych na stronach wdrożenie ISO w Poznaniu i Wielkopolsce, wdrożenie ISO i HACCP w Olsztynie i na Warmii i Mazurach oraz wdrożenie ISO w Białymstoku i na Podlasiu). Tysiące tych przedsiębiorstw od lat utrzymuje dobrowolne certyfikaty kontroli pochodzenia produktu FSC (Forest Stewardship Council) lub PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification).
W rozmowach z zarządami i działami zakupów regularnie powraca dylemat FSC a EUDR - czy aktywny certyfikat FSC 100%, FSC Mix albo PEFC zwalnia firmę z obowiązków unijnego rozporządzenia przeciw wylesianiu (wdrożenie PPWR i EUDR)? Odpowiedź wynikająca bezpośrednio z tekstu rozporządzenia (UE) 2023/1115 oraz oficjalnych wytycznych Komisji Europejskiej brzmi jednoznacznie: nie - żaden prywatny schemat certyfikacji nie tworzy „zielonego pasa” (green lane) zwalniającego z ustawowej należytej staranności i zgłoszeń w systemie TRACES.
Tabela porównawcza: Certyfikacja FSC / PEFC Chain of Custody vs rozporządzenie EUDR
| Kryterium | FSC / PEFC (Chain of Custody - CoC) | Rozporządzenie EUDR ((UE) 2023/1115 ze zm.) |
|---|---|---|
| Status prawny | Dobrowolne standardy rynkowe weryfikowane przez akredytowane jednostki certyfikujące | Bezwzględnie obowiązujące prawo UE (kontrole właściwych organów krajowych i służb celnych, kary do 4% obrotu unijnego i konfiskata towaru) |
| Zakres surowców | Drewno, papier, opakowania celulozowe i wybrane niedrzewne produkty leśne (np. kauczuk, korek, bambus) | 7 grup towarów z załącznika I: drewno, bydło, kakao, kawa, palma olejowa, kauczuk i soja (wraz z wyrobami pochodnymi wg kodów CN) |
| Data graniczna wylesiania | Własne definicje i daty konwersji lasów w standardach gospodarki leśnej (zbliżone w aktualizacjach EUDR-aligned) | Sztywna ustawowa data graniczna: brak wylesiania i degradacji lasów po 31 grudnia 2020 r. (art. 3 lit. a) |
| Śledzenie pochodzenia i mieszanie partii | Dopuszcza system transferowy, procentowy oraz system kredytowy (mieszanie surowca certyfikowanego z kontrolowanym) | Wymaga twardych współrzędnych geolokalizacyjnych (szerokość i długość z dokładnością min. 6 cyfr po przecinku / wielokąty >4 ha) każdej działki i zakazuje mieszania z towarem o nieznanym pochodzeniu |
| Dokument wyjściowy | Oświadczenie FSC/PEFC na fakturze sprzedaży i ważny certyfikat w bazie info.fsc.org / pefc.org | Elektroniczne oświadczenie o należytej staranności (DDS) w unijnym systemie informacyjnym (TRACES) z unikalnym numerem referencyjnym i weryfikacyjnym |
| Rola w ocenie ryzyka | Samodzielny cel handlowy wymagany przez sieci meblarskie, budowlane i drukarnie | Może służyć wyłącznie jako pomocnicze źródło informacji uzupełniającej przy ocenie ryzyka (art. 10 ust. 2 lit. n EUDR) |
Trzy powody prawne, dla których sam certyfikat FSC lub PEFC nie wystarcza na kontroli EUDR
Nawet jeśli 100% kupowanej przez fabrykę tarcicy, sklejki, płyt wiórowych lub celulozy posiada na fakturze oświadczenie FSC Mix Credit albo 100% PEFC Certified, dział zakupów i zgodności musi uzupełnić trzy fundamentalne luki względem EUDR:
- Brak automatycznego przekazywania współrzędnych geolokalizacyjnych działek leśnych: klasyczny łańcuch CoC opiera się na przekazywaniu statusu certyfikacji między kolejnymi ogniwami na fakturach i WZ bez ujawniania współrzędnych GPS konkretnych wydzieleń leśnych, z których pozyskano drewno. W EUDR podmiot wprowadzający towar po raz pierwszy na rynek UE (np. importer sklejki spoza UE lub podmiot kupujący surowiec drzewny) musi zgromadzić i zgłosić w systemie TRACES dokładne punkty lub poligony GeoJSON z art. 9 ust. 1 lit. d.
- Pułapka systemów kredytowych i domieszek niecertyfikowanych: tradycyjne modele kredytowe CoC pozwalały fizycznie mieszać w procesie ciągłym surowiec z różnych źródeł i przypisywać punkty kredytowe do wybranej partii wyjściowej. EUDR bezwzględnie zabrania wprowadzania do obrotu partii, w której jakakolwiek fizyczna część towaru pochodzi z działek niezweryfikowanych lub wylesionych po 31 grudnia 2020 r.
- Obowiązek złożenia lub przekazania numerów DDS w łańcuchu dostaw: swoją rolę w łańcuchu możesz zweryfikować w 2 minuty, uruchamiając test sprawdź, czy EUDR dotyczy Twojej firmy (szczegóły harmonogramu omawia artykuł EUDR od kiedy i kogo dotyczy). Zarówno składanie własnych oświadczeń (wzór oświadczenia należytej staranności EUDR), jak i ewidencjonowanie numerów referencyjnych w dół łańcucha odbywa się niezależnie od baz FSC i PEFC.
Jak mądrze wykorzystać posiadany system FSC / PEFC i ISO 9001 / 14001 przy wdrażaniu EUDR (art. 10 ust. 2 lit. n)?
Fakt, że certyfikat nie zwalnia z ustawy, nie oznacza, że dotychczasowa praca idzie na marne. Przeciwnie: art. 10 ust. 2 lit. n rozporządzenia EUDR wprost wskazuje systemy weryfikacji przez strony trzecie jako jedno z kryteriów branych pod uwagę w ocenie i zmniejszaniu ryzyka (pod warunkiem że dany schemat pokrywa wymogi legalności pozyskania w kraju produkcji). Zarówno organizacja FSC (moduł FSC Regulatory Module), jak i PEFC (moduł PEFC EUDR DDS) wdrożyły dodatkowe rozszerzenia dostosowane do wymiany danych geolokalizacyjnych i fizycznej separacji partii.
W praktyce projektowej integrujemy księgę CoC (FSC/PEFC), procedury zakupowe wdrożenia ISO 9001 oraz nadzór środowiskowy wdrożenia ISO 14001 w jeden zintegrowany proces kwalifikacji dostawców drewna, papieru, kauczuku czy kakao - bez dublowania ankiet i bilansów materiałowych. Jeśli potrzebujesz zweryfikować łańcuch dostaw na miejscu u podwykonawcy, sprawdzisz też usługę audyty dostawców i kwalifikacja podwykonawców oraz cennik wdrożeń.
Najczęstsze pytania
Czy kupując w Polsce kartony wysyłkowe z logo FSC do pakowania własnych produktów (np. elektroniki lub odzieży), podlegam pod EUDR?
Nie w zakresie samego użycia opakowania do wysyłki innego towaru. Zgodnie z załącznikiem I do EUDR (doprecyzowanym rozporządzeniem delegowanym (UE) 2026/2102) materiały opakowaniowe z drewna i papieru używane wyłącznie do podtrzymywania, ochrony lub przenoszenia innego produktu nie są objęte EUDR - podlegają natomiast pod unijne rozporządzenie opakowaniowe PPWR (PPWR - kogo dotyczy rozporządzenie opakowaniowe). Obowiązki EUDR spoczywają natomiast na producencie lub importerze sprzedającym puste kartony lub palety jako samodzielny towar handlowy.
Czy w wyrobach w 100% z makulatury (np. FSC Recycled 100%) również trzeba zbierać geolokalizację lasu pod EUDR?
Towary wyprodukowane wyłącznie z materiału, który zakończył swój cykl życia i w przeciwnym razie zostałby usunięty jako odpad (100% odpad pokonsumencki poddany recyklingowi w rozumieniu załącznika I EUDR), podlegają wyłączeniu z obowiązków EUDR. Trzeba jednak dysponować twardą dokumentacją potwierdzającą brak jakiejkolwiek domieszki pierwotnych włókien celulozowych (virgin fibres) w danej partii.
Czy po wejściu EUDR warto rezygnować z certyfikatu FSC lub PEFC?
Zazwyczaj nie, ponieważ sieci meblowe, markety budowlane DIY i międzynarodowe koncerny FMCG nadal utrzymują w swoich politykach zakupowych ESG wymóg certyfikatu FSC lub PEFC (który obejmuje także bioróżnorodność i prawa pracownicze w leśnictwie szerzej niż samo EUDR), oczekując od dostawców spełnienia obu reżimów jednocześnie.
Źródła
Źródła prawne i organizacyjne zweryfikowano 17 listopada 2026 r.
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 (EUDR), art. 3, 9 i art. 10 ust. 2 lit. n, EUR-Lex
- Komisja Europejska, Access2Markets - wdrożenie i terminy stosowania rozporządzenia EUDR (rozporządzenie (UE) 2025/2650)
- Forest Stewardship Council (FSC International) - FSC Chain of Custody & EUDR Alignment
- PEFC International - PEFC Chain of Custody & EUDR Due Diligence System
Potrzebujesz wsparcia przy wdrożeniu?
Napisz, czym zajmuje się Twoja firma i ilu pracowników zatrudnia - odpowiem z zakresem prac, kosztem i orientacyjnym harmonogramem.