EUDR: co to jest, od kiedy obowiązuje i kogo dotyczy

Co to jest EUDR?

EUDR to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 z 31 maja 2023 r. w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów. Obejmuje siedem towarów: bydło, kakao, kawę, palmę olejową, kauczuk, soję i drewno, oraz wytworzone z nich produkty wymienione w załączniku I.

Zgodnie z art. 3 takie produkty można wprowadzić do obrotu, udostępnić na rynku albo wywieźć z UE tylko wtedy, gdy spełniają trzy warunki: nie powodują wylesiania, zostały wyprodukowane zgodnie z przepisami kraju produkcji i przedłożono w ich sprawie oświadczenie o należytej staranności albo uproszczoną deklarację. „Niepowodujące wylesiania" oznacza w szczególności, że towar pochodzi z terenu, który nie podlegał wylesianiu po 31 grudnia 2020 r. (art. 2 pkt 13).

EUDR zastępuje rozporządzenie (UE) nr 995/2010 w sprawie drewna (EUTR). Po zmianie z 2025 r. EUTR traci moc z dniem 30 grudnia 2026 r., ale do 31 grudnia 2029 r. stosuje się je jeszcze do drewna wyprodukowanego przed 29 czerwca 2023 r. i wprowadzonego do obrotu od 30 grudnia 2026 r. (art. 37).

Od kiedy obowiązuje EUDR?

EUDR obowiązuje od 29 czerwca 2023 r., ale główne obowiązki podmiotów stosuje się od 30 grudnia 2026 r. Mikro- i małe przedsiębiorstwa, które zostały ustanowione jako takie do 31 grudnia 2024 r., stosują je od 30 czerwca 2027 r. Wyjątkiem są produkty z drewna objęte załącznikiem do rozporządzenia EUTR: dla nich także mikro- i małe przedsiębiorstwa stosują EUDR od 30 grudnia 2026 r. Tak brzmi art. 38 po zmianie rozporządzeniem (UE) 2025/2650.

Termin przesuwano dwukrotnie. Pierwotne daty z 2023 r. i daty z rozporządzenia (UE) 2024/3234 nie są już aktualne, ale wciąż pojawiają się w materiałach dostawców i w umowach, dlatego warto znać całą historię zmian.

Rozporządzenie (UE) 2025/2650 zobowiązało Komisję do przeglądu EUDR pod kątem uproszczeń do 30 kwietnia 2026 r. (art. 34 ust. 1a). Wytyczne Komisji z 13 lipca 2026 r. nadal wskazują daty 30 grudnia 2026 r. i 30 czerwca 2027 r., a rozporządzenie delegowane (UE) 2026/2102 z tego samego dnia zmienia listę produktów w załączniku I, ale nie daty z art. 38.

Kogo dotyczy EUDR?

EUDR dotyczy każdej firmy, która w ramach działalności handlowej wprowadza do obrotu w UE, udostępnia na rynku albo wywozi produkty z załącznika I. Zakres obowiązków zależy od roli w łańcuchu dostaw. Po zmianie rozporządzeniem (UE) 2025/2650 oświadczenie o należytej staranności składa podmiot, który wprowadza produkt do obrotu jako pierwszy albo go wywozi. Firmy dalej w łańcuchu dokumentują, od kogo kupiły i komu sprzedały.

Podmiot, podmiot na dalszym etapie łańcucha dostaw i podmiot handlowy - czym różnią się obowiązki po zmianie z 2025 r.

Podmiot na dalszym etapie łańcucha dostaw i podmiot handlowy, które otrzymają uzasadnione informacje, że produkt może nie spełniać wymagań, natychmiast informują właściwe organy oraz swoich odbiorców (art. 5 ust. 5).

Mikro- i małe przedsiębiorstwa

Mikro- i małe przedsiębiorstwa ustanowione do 31 grudnia 2024 r. stosują EUDR od 30 czerwca 2027 r., poza drewnem objętym wcześniej EUTR. Osobny, uproszczony system dotyczy tylko mikro- i małych podmiotów pierwotnych z krajów niskiego ryzyka, czyli tych, które same uprawiają, zbierają lub hodują towar. Składają one jednorazową uproszczoną deklarację, a geolokalizację działek mogą zastąpić adresem pocztowym (art. 4a).

Czy EUDR dotyczy firmy, która kupuje towar w UE?

Tak, ale w węższym zakresie. Firma, która kupuje objęty produkt od dostawcy z UE i sprzedaje go dalej, jest podmiotem handlowym. Jeżeli przetwarza go w inny produkt z załącznika I i wprowadza do obrotu, jest podmiotem na dalszym etapie łańcucha dostaw. W obu przypadkach nie składa własnego oświadczenia, ale musi znać dostawców i odbiorców, mieć numery referencyjne oświadczeń od dostawcy będącego podmiotem i przechowywać te dane co najmniej 5 lat (art. 5 ust. 3 i 4).

Jakie produkty obejmuje EUDR?

EUDR obejmuje produkty wymienione w załączniku I według kodów systemu zharmonizowanego (HS). Są tam m.in. ziarna kakao i czekolada, kawa, olej palmowy, opony pneumatyczne, drewno, meble drewniane oraz ścier drzewny i papier z działów 47 i 48. Produkt spoza załącznika I nie jest objęty rozporządzeniem, nawet jeśli zawiera któryś z siedmiu towarów, dlatego pierwszy krok to zestawienie kodów własnego asortymentu z załącznikiem.

Załącznik I zmieniał się dwa razy:

• Rozporządzenie (UE) 2025/2650 skreśliło z listy wyroby drukowane z działu 49: książki, gazety, obrazki i podobne wyroby z papieru.
• Rozporządzenie delegowane (UE) 2026/2102, opublikowane 17 września 2026 r., skreśliło skóry bydlęce (pozycje 4101, 4104 i 4107), wyłączyło próbki handlowe i produkty przeznaczone do badań, przy części pozycji wyłączyło odpady oraz produkty używane i z drugiej ręki, a także doprecyzowało wyłączenie materiałów opakowaniowych. Od 30 grudnia 2027 r. dodaje m.in. ekstrakty kawy (2101 11 00), zamrożone języki bydlęce i część pochodnych oleju palmowego.

Co to jest oświadczenie o należytej staranności (DDS) i kto je składa?

Oświadczenie o należytej staranności (DDS) to deklaracja składana w unijnym systemie informacyjnym przed wprowadzeniem produktu do obrotu albo jego wywozem (art. 4 ust. 2). Składając je, podmiot przyjmuje odpowiedzialność za zgodność produktu z art. 3. Po zmianie z 2025 r. składa je podmiot, a nie podmioty na dalszym etapie łańcucha dostaw ani podmioty handlowe. Mikropodmioty pierwotne i małe podmioty pierwotne z krajów niskiego ryzyka składają zamiast niego jednorazową uproszczoną deklarację.

Oświadczenie opiera się na informacjach, które podmiot musi zebrać i przechowywać przez 5 lat (art. 9 ust. 1). To w praktyce lista danych, których trzeba wymagać od dostawcy:

• opis i nazwa handlowa produktu, a przy drewnie także nazwa zwyczajowa i naukowa gatunku,
• ilość produktu, przy imporcie i wywozie jako masa netto w kilogramach,
• kraj produkcji,
• geolokalizacja wszystkich działek, na których wyprodukowano towar, oraz data albo okres produkcji,
• nazwa, adres pocztowy i e-mail dostawcy oraz odbiorców,
• rozstrzygające i możliwe do zweryfikowania informacje, że produkt nie powoduje wylesiania i że wyprodukowano go zgodnie z prawem kraju produkcji.

Na podstawie tych danych podmiot ocenia ryzyko (art. 10), a gdy nie jest ono znikome, stosuje środki jego ograniczenia (art. 11).

Co zrobić przed 30 grudnia 2026?

1. Sprawdź asortyment. Zestaw kody HS swoich produktów z załącznikiem I w brzmieniu po zmianach z 2025 i 2026 r.
2. Ustal swoją rolę. Dla każdego objętego produktu określ, czy jesteś podmiotem, podmiotem na dalszym etapie łańcucha dostaw czy podmiotem handlowym, oraz jakiej wielkości jest firma.
3. Zbierz dane od dostawców. Uzgodnij z dostawcami zakres informacji z art. 9 albo numery referencyjne oświadczeń i formę ich przekazywania.
4. Oceń i ogranicz ryzyko. Opisz, jak oceniasz ryzyko dla każdego dostawcy i kraju produkcji oraz co robisz, gdy ryzyko nie jest znikome.
5. Przygotuj dostęp do systemu informacyjnego UE. Załóż konto w systemie, o którym mowa w art. 33, i przećwicz złożenie oświadczenia albo przekazanie numeru referencyjnego.

Jeżeli chcesz przejść te kroki z audytorem, zobacz, jak wygląda wdrożenie EUDR w firmie.

EUDR a PPWR: palety, papier i opakowania

Materiały i pojemniki opakowaniowe jednorazowego użytku, które służą wyłącznie do wzmocnienia, ochrony lub transportu innego produktu i są przedstawiane razem z nim, nie są objęte EUDR. Opakowania wyraźnie nadające się do wielokrotnego użytku, np. palety, przestają być objęte EUDR od chwili, gdy zaczną służyć temu celowi. Tak stanowi załącznik I po zmianie rozporządzeniem delegowanym (UE) 2026/2102 i tak opisują to wytyczne Komisji.

Inaczej jest z paletą, skrzynią albo kartonem sprzedawanym jako samodzielny produkt. Wtedy liczy się jego kod, np. 4415 dla opakowań i palet z drewna albo 4819 dla pudeł i kartonów z papieru, i taki produkt podlega obowiązkom EUDR.

Te same opakowania podlegają jednocześnie rozporządzeniu opakowaniowemu (UE) 2025/40, które reguluje skład, oznakowanie i dokumentację zgodności samego opakowania; zob. PPWR - kogo dotyczy rozporządzenie opakowaniowe. Firma, która produkuje albo kupuje palety i opakowania z drewna lub papieru, musi więc sprawdzić oba akty. System zarządzania środowiskowego porządkuje taki wykaz obowiązków prawnych; zob. system zarządzania środowiskowego ISO 14001.

Jakie kary grożą za naruszenie EUDR?

Zasady dotyczące kar ustalają państwa członkowskie, a art. 25 wymaga, żeby kary były skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Rozporządzenie wskazuje, co muszą obejmować:

• grzywny proporcjonalne do szkód dla środowiska i wartości produktów; dla osoby prawnej maksymalna grzywna wynosi co najmniej 4% łącznego rocznego obrotu w UE,
• konfiskatę produktów,
• konfiskatę dochodów z transakcji tymi produktami,
• czasowe wykluczenie, maksymalnie na 12 miesięcy, z zamówień publicznych i z dostępu do finansowania publicznego.

Wysokość kar i właściwe organy w Polsce określa prawo krajowe (art. 14 i 25).

Najczęstsze pytania

Czy EUDR zostanie znowu przesunięte?

Na dzień aktualizacji tekstu obowiązują daty z art. 38 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem (UE) 2025/2650: 30 grudnia 2026 r. i 30 czerwca 2027 r. Potwierdzają je wytyczne Komisji z 13 lipca 2026 r. Planowanie przygotowań w oczekiwaniu na kolejne przesunięcie to ryzyko, którego nie warto brać.

Czy potrzebny jest certyfikat EUDR?

Nie. EUDR nie przewiduje certyfikatu. Certyfikaty i systemy weryfikacji przez stronę trzecią mogą dostarczać informacji do oceny ryzyka (art. 10 ust. 2 lit. n), jeżeli spełniają wymogi art. 9. Nie zastępują jednak należytej staranności, a odpowiedzialność za zgodność produktu ponosi podmiot składający oświadczenie (art. 4 ust. 3).

Kto kontroluje EUDR w Polsce?

Rozporządzenie zobowiązuje każde państwo członkowskie do wyznaczenia właściwych organów (art. 14) i określenia kar (art. 25). Na dzień aktualizacji tekstu w Dzienniku Ustaw nie ogłoszono polskiej ustawy w tej sprawie. Samo rozporządzenie stosuje się bezpośrednio, więc obowiązki firm biegną od dat z art. 38 niezależnie od ustawy krajowej.

Historia zmian

• 11 listopada 2026 r. - pierwsza wersja tekstu, stan prawny po rozporządzeniu (UE) 2025/2650 i rozporządzeniu delegowanym (UE) 2026/2102.

Źródła

Wszystkie źródła odczytano 11 listopada 2026 r.

• Rozporządzenie (UE) 2023/1115 (EUDR) - EUR-Lex
• Rozporządzenie (UE) 2024/3234 - EUR-Lex
• Rozporządzenie (UE) 2025/2650 - EUR-Lex
• Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/2102 - EUR-Lex
• Komisja Europejska, zawiadomienie C(2026) 4972 final z 13 lipca 2026 r.: wytyczne do rozporządzenia (UE) 2023/1115
• Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP) - wyszukiwanie ustawy krajowej dotyczącej EUDR