Obowiązek audytu energetycznego i zwolnienie przez ISO 50001
Zgodnie z art. 36 ustawy z 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (t.j. Dz.U. 2025 poz. 711) obowiązek audytu energetycznego spoczywa co cztery lata na przedsiębiorstwach niebędących mikro-, małym lub średnim przedsiębiorcą. Ustawa przewiduje jednak ustawowe zwolnienie dla firm utrzymujących certyfikowany system ISO 50001 lub zarejestrowany system EMAS — wyłącznie pod warunkiem, że w ramach tego systemu przeprowadzono audyt energetyczny przedsiębiorstwa.
Warunki ustawowego zwolnienia z odrębnego audytu co cztery lata
Częstym nieporozumieniem bywa założenie, że sam certyfikat systemu zarządzania automatycznie wyłącza obowiązki ustawowe. Przepis art. 36 ust. 2 ustawy stawia wyraźnie dwa łączne warunki: posiadanie systemu zarządzania energią określonego odpowiednią normą lub systemu ekozarządzania i audytu EMAS oraz faktyczne wykonanie audytu energetycznego przedsiębiorstwa w ramach procedur tego systemu.
Ponadto ustawowe wyłączenie wymaga aktywnego zawiadomienia Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w ustawowym terminie 30 dni. Zaniechanie zawiadomienia mimo posiadanego certyfikatu naraża przedsiębiorstwo na odpowiedzialność pieniężną przewidzianą w art. 59 ustawy.
Warianty prawne według ustawy o efektywności energetycznej
Kwalifikator opiera się na polskim stanie prawnym z t.j. Dz.U. 2025 poz. 711 oraz sygnalizuje nadchodzące kryteria zużycia energii z art. 11 dyrektywy (UE) 2023/1791.
Obowiązek przeprowadzenia audytu energetycznego przedsiębiorstwa co 4 lata
Na gruncie art. 36 ust. 1 ustawy o efektywności energetycznej przedsiębiorstwo musi przeprowadzać audyt energetyczny co cztery lata przez podmiot niezależny i kompetentny albo odpowiednio przeszkolonego własnego eksperta niezależnego od audytowanego obszaru.
Po przeprowadzeniu audytu kluczowe dane i oszczędności należy zgłosić Prezesowi URE w terminie 30 dni od zakończenia dokumentu.
zlecenie lub wykonanie audytu obejmującego min. 90% całkowitego zużycia energii przedsiębiorstwa
przekazanie pisemnego zawiadomienia Prezesowi URE w terminie 30 dni
archiwizacja raportu z audytu przez 5 lat do celów ewentualnej kontroli
Zawiadomienie Prezesa URE o przeprowadzonym audycie
30 dni od jego przeprowadzenia
ustawa z 20.05.2016 (art. 38 ust. 1)
Zwolnienie z odrębnego audytu na podstawie ISO 50001 lub EMAS
Spełniono ustawowy warunek z art. 36 ust. 2: organizacja posiada funkcjonujący system ISO 50001 albo EMAS oraz przeprowadziła w jego obrębie pełny audyt energetyczny przedsiębiorstwa.
Należy pilnować ciągłości certyfikacji, utrzymania cykliczności przeglądów energetycznych oraz aktualizacji zgłoszeń do Prezesa URE po kolejnych cyklach.
utrzymanie ważności certyfikatu ISO 50001 lub aktywnej rejestracji EMAS
terminowe przekazanie zawiadomienia Prezesowi URE po kolejnym cyklu audytu
przechowywanie raportów z przeglądów energetycznych i zapisów oszczędności przez 5 lat
Co
Kiedy
Podstawa
Zawiadomienie Prezesa URE o systemie ISO 50001 lub EMAS z audytem
30 dni od wykonania audytu w systemie
ustawa z 20.05.2016 (art. 36 ust. 2 i art. 38 ust. 1)
Posiadany certyfikat nie zwalnia automatycznie z obowiązku
Sam certyfikat ISO 14001 bez wpisu do rejestru EMAS albo sam system ISO 50001 bez włączonego w jego ramy audytu energetycznego nie wyczerpuje przesłanki art. 36 ust. 2 ustawy.
Aby uniknąć nakładania kar administracyjnych podczas kontroli URE, należy uzupełnić brakujący audyt energetyczny w ramach systemu albo zlecić standardowy audyt ustawowy i zawiadomić organ.
rozszerzenie przeglądu energetycznego do pełnych wymogów audytu przedsiębiorstwa z udziałem uprawnionego audytora
połączenie wyników z dokumentacją systemu zarządzania oraz zawiadomienie Prezesa URE
Co
Kiedy
Podstawa
Uzupełnienie audytu energetycznego i zawiadomienie URE
niezwłocznie przed upływem cyklu 4-letniego
ustawa z 20.05.2016 (art. 36 ust. 1–2)
Obecnie brak ustawowego obowiązku z art. 36 (status MŚP)
Według obowiązującego tekstu jednolitego ustawy (Dz.U. 2025 poz. 711) przedsiębiorcy spełniający definicję MŚP nie podlegają obowiązkowym audytom co cztery lata.
Warto jednak monitorować zmiany wynikające z art. 11 dyrektywy (UE) 2023/1791, które powiążą obowiązek z samym zużyciem energii w firmie po przyjęciu krajowej nowelizacji.
coroczne sprawdzenie danych zatrudnienia, obrotu i sumy bilansowej pod kątem zachowania statusu MŚP
obliczenie całkowitego zużycia energii końcowej na wypadek wdrożenia nowych progów UE
Dopiski dołączane do wyniku
Zależnie od odpowiedzi wynik testu uzupełniają poniższe uwagi.
Zawiadomienie do Prezesa URE składa się w ciągu 30 dni od dnia przeprowadzenia audytu lub objęcia systemem (art. 38 ust. 1 ustawy); jego brak lub brak samego audytu podlega karze z art. 59.
Norma ISO 14001 sama w sobie nie stanowi ustawowej przesłanki zwolnienia — art. 36 ust. 2 wskazuje wyłącznie system ISO 50001 oraz unijny system EMAS z włączonym audytem.
Przy zużyciu powyżej 10 TJ/rok (audyty) lub 85 TJ/rok (ISO 50001) należy śledzić wejście w życie krajowej ustawy wdrażającej art. 11 dyrektywy (UE) 2023/1791.
Przy ocenie statusu MŚP w grupie kapitałowej warto potwierdzić z działem prawnym sposób kwalifikacji przedsiębiorstwa według Prawa przedsiębiorców w kontekście aktualnej interpretacji URE.
Nadchodzące progi zużycia energii 10 TJ i 85 TJ z dyrektywy EED
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791 odchodzi w art. 11 od samej klasyfikacji zatrudnienia i obrotów finansowych na rzecz rzeczywistego wolumenu zużycia energii końcowej w przedsiębiorstwie. Po jej wdrożeniu do polskiego porządku prawnego firmy o dużym wolumenie zużycia objęte zostaną bezpośrednim wymogiem systemu ISO 50001 lub okresowego audytu niezależnie od zatrudnienia.
Dlatego średnie zakłady przemysłowe o wysokiej energochłonności już na etapie budowy strategii inwestycyjnych na lata 2027–2028 powinny zmierzyć całkowite zużycie paliw, ciepła i energii elektrycznej w przeliczeniu na teradżule.
Najczęstsze pytania
Czy certyfikat ISO 14001 zwalnia z audytu energetycznego dla Prezesa URE?
Nie. Ustawa o efektywności energetycznej zwalnia wyłącznie przedsiębiorców posiadających system zarządzania energią określony właściwą normą (ISO 50001) albo system ekozarządzania i audytu EMAS, pod warunkiem przeprowadzenia audytu energetycznego w ramach tego systemu.
Czy spółka może powołać się na zwolnienie w połowie 4-letniego cyklu bez nowego zgłoszenia?
Każde zakończenie audytu lub objęcie systemem spełniającym warunki zwolnienia wymaga złożenia zawiadomienia do Prezesa URE w ustawowym terminie 30 dni oraz przechowania dokumentacji do kontroli.
Od jakiego zużycia energii dyrektywa (UE) 2023/1791 wymaga systemu ISO 50001?
Art. 11 dyrektywy przewiduje próg powyżej 85 TJ rocznego zużycia energii dla obowiązku wdrożenia systemu zarządzania energią oraz powyżej 10 TJ rocznie dla obowiązkowych audytów energetycznych po wejściu przepisów krajowych.
Co ile lat wykonuje się obowiązkowy audyt energetyczny przedsiębiorstwa?
Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej duży przedsiębiorca wykonuje audyt co 4 lata, z wyjątkiem firm utrzymujących certyfikowany system ISO 50001 lub zarejestrowany system EMAS z włączonym audytem.
Kto może wykonać audyt energetyczny przedsiębiorstwa i od czego zależy cena?
Według art. 36 ust. 3 ustawy audyt wykonuje niezależny podmiot mający odpowiednią wiedzę i doświadczenie zawodowe albo własny ekspert przedsiębiorcy niezaangażowany bezpośrednio w audytowaną działalność. Cena audytu zależy głównie od liczby obiektów, złożoności procesów technologicznych, wielkości zużycia energii i jakości posiadanych danych licznikowych.