ISO 37001 a ustawa o ochronie sygnalistów - czym różni się certyfikowany system antykorupcyjny od obowiązkowego kanału zgłoszeń?
Ostatnia aktualizacja: 18 listopada 2026 r.
Data publikacji: 18 listopada 2026 r.
Opracował: Ireneusz Kozera, audytor wiodący ISO.
Stan prawny i normalizacyjny na: 18 listopada 2026 r. Materiał ma charakter informacyjno-wdrożeniowy i nie stanowi porady prawnej.
Spis treści
Dlaczego zarządy mylą obowiązek ustawowy dla >= 50 osób z certyfikacją ISO 37001?
Od wejścia w życie ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (Dz.U. 2024 poz. 928) każdy podmiot prawny, na rzecz którego według stanu na 1 stycznia lub 1 lipca danego roku wykonuje pracę zarobkową co najmniej 50 osób (a w sektorze finansowym niezależnie od progu zatrudnienia), musi posiadać wewnętrzną procedurę dokonywania zgłoszeń naruszeń prawa i podejmowania działań następczych. W tym samym czasie w dużych przetargach infrastrukturalnych, zbrojeniowych, medycznych i IT coraz częściej pojawia się kryterium posiadania akredytowanego certyfikatu ISO 37001 (zaktualizowanego do wydania ISO 37001:2025).
Są to dwa komplementarne, ale prawnie odrębne instrumenty. Ustawa o sygnalistach nakazuje utworzyć bezpieczny kanał przyjmowania i wyjaśniania zgłoszeń w kilkunastu dziedzinach prawa (od zamówień publicznych, bezpieczeństwa produktów i transportu, ochrony środowiska i żywności po RODO i cyberbezpieczeństwo), ale nie kończy się żadnym certyfikatem. Z kolei ISO 37001:2025 buduje pełny System Zarządzania Działaniami Antykorupcyjnymi (ABMS) w strukturze Harmonized Structure - identycznej jak wdrożenie ISO 9001 i wdrożenie ISO 27001.
Tabela porównawcza: ISO 37001:2025 (ABMS) vs ustawa o ochronie sygnalistów (Dz.U. 2024 poz. 928)
| Obszar porównania | Ustawa o ochronie sygnalistów (Dz.U. 2024 poz. 928) | Norma ISO 37001:2025 (wcześniej 2016) |
|---|---|---|
| Charakter prawny | Obowiązek ustawowy (od 25.09.2024 r. dla podmiotów >= 50 osób wykonujących pracę zarobkową oraz podmiotów AML) | Dobrowolna norma międzynarodowa podlegająca akredytowanej certyfikacji 3. strony (PCA / IAF) |
| Zakres przedmiotowy | Szeroki katalog naruszeń prawa z art. 3 ust. 1 ustawy (korupcja, zamówienia publiczne, BHP/produkty, środowisko, żywność, RODO, rynek wewnętrzny) | Skoncentrowany na zapobieganiu, wykrywaniu i reagowaniu na przekupstwo (łapownictwo) w sektorze publicznym i prywatnym (z kulturą zgodności dodaną w wydaniu 2025) |
| Kanał zgłaszania nieprawidłowości | Rdzeń ustawy: pisemny lub ustny kanał wewnętrzny, potwierdzenie przyjęcia w 7 dni, informacja zwrotna w 3 miesiące, rejestr zgłoszeń | Jeden z wielu elementów systemu (pkt 8.9 - podnoszenie obaw / whistleblowing, wspierany wytycznymi normy ISO 37002) |
| Należyta staranność (Due Diligence) i limity prezentów | Ustawa nie reguluje polityki prezentowej, konfliktu interesów w rekrutacji ani weryfikacji pośredników handlowych | Obowiązkowe wymagania rozdz. 8: ocena ryzyka korupcyjnego, due diligence partnerów biznesowych (pkt 8.2), nadzór nad prezentami, gościnnością i darowiznami (pkt 8.7) oraz zabezpieczenia finansowe i zakupowe (pkt 8.3-8.4) |
| Ochrona danych i poufność | Bezwzględna poufność tożsamości sygnalisty, pisemne upoważnienia do obsługi zgłoszeń i retencja danych w rejestrze przez 3 lata po zakończeniu roku | Poufność zgłoszeń i ochrona przed działaniami odwetowymi; w praktyce integrowana z wdrożeniem RODO i SZBI wg ISO/IEC 27001 |
Co dokładnie sprawdza audytor certyfikujący ISO 37001 ponad samą procedurę sygnalistów?
Jeżeli Twoja firma wdrożyła już w 2024 roku wewnętrzną procedurę zgłoszeń sygnalistów, ma gotowy punkt 8.9 normy ISO 37001. Aby jednak uzyskać akredytowany certyfikat ISO 37001:2025 (wymagany coraz częściej przez zamawiających publicznych, spółki Skarbu Państwa oraz międzynarodowe korporacje w procesie compliance onboarding), musimy dobudować pięć filarów prewencyjnych:
- Ocena ryzyka przekupstwa (pkt 4.5) i kultura antykorupcyjna (wydanie 2025): identyfikacja procesów szczególnie narażonych (udział w przetargach PZP, uzyskiwanie pozwoleń administracyjnych, współpraca z agentami i dystrybutorami zagranicznymi, sponsoring).
- Należyta staranność wobec personelu i partnerów biznesowych (pkt 7.2.2 i 8.2): weryfikacja kandydatów na stanowiska wrażliwe, oświadczenia o konflikcie interesów (wzmocnione w edycji 2025) oraz klauzule antykorupcyjne i badanie podwykonawców powiązane z procesem audyty dostawców i kwalifikacja podwykonawców.
- Zabezpieczenia finansowe i pozafinansowe (pkt 8.3 i 8.4): zasada „czterech oczu” przy akceptacji płatności i wyborze oferentów, rozdział funkcji zamawiającego od odbierającego usługę oraz przejrzysta dokumentacja rabatów i prowizji.
- Polityka prezentów, gościnności, darowizn i podobnych korzyści (pkt 8.7): jasne progi kwotowe i rejestr korzyści wykluczający przyjmowanie lub wręczanie świadczeń w trakcie trwającego postępowania zakupowego.
- Niezależna funkcja nadzoru nad zgodnością (Anti-Bribery Compliance Function - pkt 5.3.2) i dochodzenia wewnętrzne (pkt 8.10): wyznaczenie osoby lub zespołu z bezpośrednim dostępem do zarządu/rady nadzorczej oraz udokumentowana procedura bezstronnego badania podejrzeń.
Ponieważ ISO 37001:2025 korzysta z identycznej struktury rozdziałów 4-10 co ISO 9001:2026 i ISO/IEC 27001:2022, wdrożenie prowadzę jako zwinny moduł zintegrowany bez mnożenia odrębnych ksiąg - zasady wyceny sprawdzisz na stronie cennik wdrożeń.
Najczęstsze pytania
Czy wdrożenie certyfikatu ISO 37001 automatycznie spełnia wszystkie wymogi polskiej ustawy o ochronie sygnalistów?
Spełnia mechanizm organizacyjny przyjmowania zgłoszeń i zakazu działań odwetowych, pod warunkiem że w procedurze uwzględnisz specyficzne wymogi polskiej ustawy z 14.06.2024 r.: 7-dniowy termin potwierdzenia przyjęcia, 3-miesięczny termin informacji zwrotnej, konsultacje z zakładową organizacją związkową lub przedstawicielami osób świadczących pracę (5-10 dni) oraz rozszerzenie zakresu zgłoszeń poza samo łapownictwo na cały katalog z art. 3 ust. 1 ustawy.
jak liczy się próg 50 osób w ustawie o ochronie sygnalistów - czy wliczają się umowy B2B i zlecenia?
Tak! Art. 23 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie sygnalistów posługuje się pojęciem „osób wykonujących pracę zarobkową na rzecz podmiotu prawnego”, wliczając zarówno pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, jak i osoby świadczące pracę za wynagrodzeniem na innej podstawie niż stosunek pracy (umowy zlecenia, kontrakty B2B), jeżeli nie zatrudniają do tego rodzaju pracy innych osób.
Co zmieniło nowe wydanie ISO 37001:2025 w porównaniu z ISO 37001:2016?
Wydanie ISO 37001:2025 zharmonizowało tekst z najnowszą strukturą Harmonized Structure (w tym oceną zmian klimatu w kontekście z pkt 4.1), wyraźnie wzmocniło wymagania dotyczące kultury zgodności antykorupcyjnej (pkt 5.1), doprecyzowało zarządzanie konfliktem interesów oraz dopracowało powiązania z normą ISO 37002 (systemy zgłaszania nieprawidłowości) i ISO 37301 (systemy zarządzania zgodnością - CMS).
Źródła
Źródła prawne i normalizacyjne zweryfikowano 18 listopada 2026 r.
Potrzebujesz wsparcia przy wdrożeniu?
Napisz, czym zajmuje się Twoja firma i ilu pracowników zatrudnia - odpowiem z zakresem prac, kosztem i orientacyjnym harmonogramem.
Pozostałe przewodniki
- Audytor czy auditor ISO - która pisownia jest poprawna i czym różnią się uprawnienia audytora wewnętrznego od audytora wiodącego?
- BRCGS Packaging Materials Issue 7 a ISO 15378 - który standard wybrać dla producenta opakowań spożywczych, kosmetycznych i farmaceutycznych?
- Raportowanie ESG (CSRD i standard VSME) a ISO 14001, ISO 50001 i ISO 45001 - jak normy ISO zamykają ankiety łańcucha dostaw?