FSC a PEFC - który certyfikat łańcucha dostaw (Chain of Custody) wybrać w przemyśle drzewnym, meblarskim i opakowaniowym?
Ostatnia aktualizacja: 18 listopada 2026 r.
Data publikacji: 18 listopada 2026 r.
Opracował: Ireneusz Kozera, audytor wiodący ISO.
Stan prawny i normalizacyjny na: 18 listopada 2026 r. Materiał ma charakter informacyjno-wdrożeniowy i nie stanowi porady prawnej.
Spis treści
Dlaczego dostępność surowca w Polsce wywróciła dotychczasowy wybór między FSC a PEFC?
Przez kilkanaście lat dla polskich tartaków, fabryk mebli, producentów stolarki i drukarni opakowań kartonowych domyślnym wyborem był certyfikat FSC (Forest Stewardship Council), wymagany m.in. przez globalne sieci meblarskie i FMCG. W ostatnich latach sytuacja surowcowa w Polsce uległa jednak zasadniczej zmianie: większość Regionalnych Dyrekcji Lasów Państwowych nie przedłużyła umów licencyjnych gospodarki leśnej FSC, utrzymując jednocześnie ciągłość certyfikacji w systemie PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification).
W efekcie polski zakład kupujący krajową tarcicę sosnową lub dębową bez problemu pozyskuje surowiec z oświadczeniem 100% PEFC Certified, podczas gdy utrzymanie wysokiego wskaźnika wkładu FSC 100% lub FSC Mix wymaga importu surowca, stosowania drewna kontrolowanego (FSC Controlled Wood), makulatury pokonsumenckiej (FSC Recycled) albo prowadzenia podwójnej certyfikacji obu systemów równocześnie.
Tabela porównawcza: Certyfikacja FSC Chain of Custody vs PEFC Chain of Custody
| Kryterium | FSC Chain of Custody (FSC-STD-40-004 v3-1) | PEFC Chain of Custody (PEFC ST 2002:2020) |
|---|---|---|
| Architektura organizacji | Centralny międzynarodowy system ze zunifikowanymi standardami i trójizbowym zarządem (ekonomicznym, społecznym, przyrodniczym) | Federacja („parasol”) wzajemnie uznająca krajowe systemy certyfikacji leśnej (dominujący udział powierzchni certyfikowanych lasów w Europie i w Polsce) |
| Dostępność krajowego drewna okrągłego w Polsce | Ograniczona do wybranych dyrekcji LP i dostawców prywatnych/zagranicznych; wysoka dostępność w segmencie płyt drewnopochodnych i papieru z recyklingu | Powszechna dostępność surowca z polskich Lasów Państwowych z oświadczeniem 100% PEFC Certified |
| Metody rozliczania materiału (CoC) | 1) System transferowy, 2) System procentowy, 3) System kredytowy (konto kredytowe do 24 mies.) | 1) Metoda fizycznej separacji, 2) Metoda procentowa, 3) Metoda kredytowa |
| Wymagania prawa pracy (Core Labour Requirements) | Obowiązkowa samoocena i weryfikacja podstawowych wymagań prawa pracy MOP bezpośrednio w standardzie FSC-STD-40-004 | Wymagania społeczne i BHP ujęte w kryteriach „źródeł kontrolowanych” oraz systemie zarządzania PEFC |
| Opłaty roczne poza audytem jednostki | Roczna opłata administracyjna AAF (Annual Administration Fee) naliczana od obrotu wyrobami leśnymi firmy | Opłata za notyfikację certyfikatu (zależna od wielkości/obrotu według taryfikatora krajowego PEFC Polska) |
| Relacja do rozporządzenia EUDR | Dobrowolny moduł rozszerzający FSC Regulatory Module (nie zwalnia z DDS w TRACES!) | Moduł PEFC EUDR Due Diligence System (DDS) zintegrowany ze standardem ST 2002 (nie zwalnia z TRACES!) |
Praktyczna reguła decyzyjna: kiedy wybrać FSC, kiedy PEFC, a kiedy certyfikację łączoną?
Zanim podpiszesz umowę z jednostką certyfikującą, przeprowadzam z działem zakupów i sprzedaży krótką weryfikację wejść i wyjść materiałowych:
- Sprawdź twardy wymóg odbiorcy końcowego: część globalnych sieci handlowych (np. w meblarstwie lub kosmetykach) akceptuje wyłącznie logo FSC, podczas gdy markety budowlane DIY w regionie DACH/Francji, przetargi publiczne na papier i drukarnie opakowań bardzo często traktują certyfikaty FSC i PEFC równoważnie („FSC lub PEFC”).
- Zbadaj certyfikaty 10 największych dostawców tarcicy, płyt i tektury: posiadanie samego certyfikatu FSC CoC nie pozwoli Ci wystawić faktury ze statusem FSC, jeżeli na fakturach zakupu surowca dostawca wpisuje wyłącznie oświadczenie PEFC! Systemy te nie są ze sobą wymienne na wejściu (surowiec PEFC nie staje się wyrobem FSC).
- Wykorzystaj wspólny audyt łączony i integrację z EUDR / ISO: większość jednostek certyfikujących przeprowadza audyt FSC CoC + PEFC CoC podczas jednej wizyty tego samego audytora (oszczędzasz ok. 30-40% czasu audytu względem dwóch osobnych wizyt). Równocześnie spinamy procedury CoC z obowiązkami rozporządzenia przeciw wylesianiu (FSC i PEFC a rozporządzenie EUDR, wdrożenie PPWR i EUDR) oraz bezpieczeństwem w stolarni (karta oceny ryzyka zawodowego stolarza i operatora CNC) i systemem środowiskowym (wdrożenie ISO 14001).
Koszt przygotowania księgi CoC, bilansu materiałowego oraz szkolenia działu zakupów, produkcji i sprzedaży oszacujesz w zakładce cennik wdrożeń.
Najczęstsze pytania
Czy mając certyfikat PEFC, mogę kupić tarcicę z certyfikatem FSC i sprzedać mebel jako PEFC?
Surowiec z oświadczeniem FSC nie przekazuje automatycznie punktów certyfikowanych PEFC (chyba że dostawca posiada podwójną certyfikację i wpisze na dokumencie sprzedaży także oświadczenie PEFC). W systemie PEFC niecertyfikowany w PEFC materiał drzewny może wejść co najwyżej jako „źródło kontrolowane” po przeprowadzeniu analizy ryzyka DDS, obniżając procentowy wskaźnik certyfikacji.
Czy drukarnia lub producent kartonów zlecający część uszlachetniania (np. lakierowanie UV, sztancowanie) podwykonawcy traci łańcuch CoC?
Nie, pod warunkiem zastosowania procedury outsourcingu opisanej w standardach FSC-STD-40-004 (rozdz. 13) i PEFC ST 2002: podpisania pisemnej umowy podwykonawstwa CoC, zachowania prawnej własności materiału, fizycznej identyfikacji partii oraz objęcia podwykonawcy wyrywkowymi audytami przez jednostkę (chyba że sam podwykonawca ma ważny certyfikat CoC).
Ile trwa wdrożenie systemu FSC lub PEFC w zakładzie meblarskim albo drukarni?
W małym i średnim przedsiębiorstwie opracowanie procedur CoC, konfiguracja opisów na dokumentach WZ/fakturach w systemie ERP, wyliczenie współczynników wydajności (conversion factor), przeszkolenie zespołu i przeprowadzenie próbnego bilansu masy zajmuje zazwyczaj od 4 do 8 tygodni.
Źródła
Źródła prawne i normalizacyjne zweryfikowano 18 listopada 2026 r.
Potrzebujesz wsparcia przy wdrożeniu?
Napisz, czym zajmuje się Twoja firma i ilu pracowników zatrudnia - odpowiem z zakresem prac, kosztem i orientacyjnym harmonogramem.
Pozostałe przewodniki
- Audytor czy auditor ISO - która pisownia jest poprawna i czym różnią się uprawnienia audytora wewnętrznego od audytora wiodącego?
- BRCGS Packaging Materials Issue 7 a ISO 15378 - który standard wybrać dla producenta opakowań spożywczych, kosmetycznych i farmaceutycznych?
- Raportowanie ESG (CSRD i standard VSME) a ISO 14001, ISO 50001 i ISO 45001 - jak normy ISO zamykają ankiety łańcucha dostaw?